Web Sitesi Hız Arttırma

Web sitesi hız artırma, yalnızca teknik bir iyileştirme değil; ziyaretçi deneyimi, dönüşüm oranı ve arama motoru görünürlüğü üzerinde doğrudan etkisi olan bir süreçtir. Sayfa 3 saniyeden uzun yüklendiğinde ziyaretçilerin %53’ü siteyi terk eder; bu oran mobil cihazlarda daha da yüksektir. Hızlı bir site, düşük hemen çıkma oranı, yüksek dönüşüm ve güçlü organik sıralama anlamına gelir. Bu rehberde hız optimizasyonunun tüm katmanlarını, hangi araçların işe yaradığını ve biz projelerde bu süreci nasıl yönettiğimizi aktarıyoruz.

Web Sitesi Hızı Neden Önemli?

Google, 2021’den bu yana Core Web Vitals metriklerini sıralama faktörü olarak değerlendiriyor. LCP 2,5 saniyenin altında, INP 200 ms’nin altında ve CLS 0,1’in altında olması “iyi” eşiğini karşılar; bu değerlerin üzerinde kalan sayfalar sıralama dezavantajıyla karşılaşabilir.

Hız ve dönüşüm oranı arasındaki ilişki somut verilerle belgelenmiştir. Google araştırmasına göre sayfa yüklenme süresi 1 saniyeden 3 saniyeye çıktığında hemen çıkma oranı %32 artıyor. E-ticaret sitelerinde bu oran satış kaybına doğrudan dönüşür; bir saniyeyi kazanmak yüzde puanı kazanmak anlamına gelir.

Biz yönettiğimiz sitelerde hız optimizasyonu sonrasında ortalama %18–35 dönüşüm artışı gözemledik. Bu artışın tamamını tek bir faktöre bağlamak doğru olmaz; ancak hızın belirleyici bir rol oynadığı her vakada açıkça görülüyor. Kullanıcı güveni de hızla şekillenir: yavaş yüklenen bir site, ziyaretçinin ajans kalitesi hakkındaki ilk izlenimini olumsuz etkiler.

Mobil kullanıcılar için hız daha da belirleyicidir. Türkiye’de mobil internet tüketimi masaüstünü çoktan geçti; bu kullanıcıların büyük bölümü 4G veya değişken kaliteli bağlantıyla geziniyor. Masaüstünde 2 saniyede açılan bir sayfa aynı yapılandırmayla mobilde 5–6 saniyeye çıkabilir. Bu yüzden optimizasyonu her zaman mobil öncelikli değerlendiririz.

Hız Testine Nereden Başlıyoruz?

Optimizasyona başlamadan önce mevcut durumu ölçmek gerekir; baz çizgisi olmadan iyileştirmeyi kanıtlamak ve önceliklendirmek mümkün değildir.

PageSpeed Insights ile Analiz

Google PageSpeed Insights, hem mobil hem masaüstü için 0–100 arası skor hesaplar ve hangi metriklerin düşük olduğunu gösterir. Biz her analizi mobil skor üzerinden değerlendiririz; Google’ın mobil-first indeksleme politikası nedeniyle mobil performans masaüstünden daha ağırlıklıdır.

Skor tek başına sıralama faktörü değil; ancak skoru oluşturan metrikler doğrudan değerlendirmeye girer. “Fırsatlar” ve “Teşhisler” bölümü, hangi kaynağın ne kadar gecikmeye yol açtığını gösterir; bu bölüm optimizasyon sıralamasını belirlerken yol haritamızı oluşturur.

Core Web Vitals: LCP, INP, CLS

Core Web Vitals, Google’ın kullanıcı deneyimini ölçen üç temel metriktir:

• LCP (Largest Contentful Paint): Sayfadaki en büyük görsel veya metnin yüklenme süresi. Hedef: 2,5 sn’nin altı
• INP (Interaction to Next Paint): Kullanıcının tıklama veya yazma etkileşimine sayfanın yanıt süresi. Hedef: 200 ms’nin altı
• CLS (Cumulative Layout Shift): Sayfa yüklenirken öğelerin kayma miktarı. Hedef: 0,1’in altı

Google Search Console → Core Web Vitals raporu, sitenizin hangi URL’lerde hangi metriğin kötü durumda olduğunu URL bazında gösterir. Bu raporu optimizasyona başlamadan önce mutlaka inceleriz; sorunun kaynağını bilmeden müdahale yönünü belirlemek mümkün değil.

Görsel Optimizasyonu

Görseller çoğu web sitesinde toplam sayfa ağırlığının %60–70’ini oluşturur ve LCP süresini en çok etkileyen bileşendir. Görsel optimizasyonu bu yüzden hız çalışmasının ilk adımıdır.

WebP Formatına Geçiş

WebP, JPEG ve PNG’ye kıyasla %25–50 daha küçük dosya boyutu sunar. Tüm modern tarayıcılar WebP’yi destekler; pratik olarak uyumluluk sorunu yoktur. WordPress’te mevcut görselleri WebP’ye dönüştürmek için Imagify, ShortPixel veya Squoosh kullanılabilir.

Biz toplu dönüşüm işlemlerini çoğunlukla Imagify ile yönetiriz. Aylık kota dolduğunda WP CLI üzerinden alternatif yönteme geçeriz. Dönüşüm sonrasında orijinal dosyaları silmeyiz; tarayıcı uyumluluk sorununda geri dönüş yapılabilmesi için yedek olarak tutarız.

Lazy Loading ile İlk Yükleme Hızı

Lazy loading, kullanıcının ekranına henüz gelmemiş görsellerin önceden yüklenmesini engeller; yalnızca görünür alandaki görseller yüklenir. WordPress 5.5’ten itibaren görsellere otomatik loading="lazy" ekleniyor.

Ancak hero görseli ve ilk ekrandaki öğeler bu kuraldan hariç tutulmalıdır; aksi hâlde LCP değeri kötüleşir. Biz bu istisnayı theme functions.php veya ilgili eklenti ayarlarından kontrol eder, hero görseline loading="eager" ve fetchpriority="high" ekleriz.

Önbellek ve Kod Optimizasyonu

Cache ve kod küçültme işlemleri, her ziyarette yapılan gereksiz sunucu işlemlerini ortadan kaldırır ve sayfa ağırlığını azaltır. Bu iki teknik birlikte uygulandığında etkisi katlanarak artar.

Cache Stratejisi

Cache, dinamik WordPress sayfalarının statik HTML kopyalarını oluşturarak ziyaretçiye sunucu işlemi olmadan yanıt verir. LiteSpeed sunucularda LiteSpeed Cache eklentisi en yüksek performansı sunar; Apache ve Nginx sunucularda WP Rocket tercih ettiğimiz araçtır.

Yanlış yapılandırılmış cache, oturum açmış kullanıcılara başkasının içeriğini gösterebilir. Bu riski önlemek için kullanıcı oturumu, WooCommerce sepet ve ödeme sayfaları mutlaka cache dışında tutulur. Biz her cache yapılandırmasını canlıya almadan önce test ortamında doğrularız.

CSS/JS Minifikasyon ve Defer

Minifikasyon, CSS ve JavaScript dosyalarındaki boşlukları, yorum satırlarını ve gereksiz karakterleri kaldırarak dosya boyutunu küçültür. Defer ve async teknikleri JavaScript yüklemesini sayfa render işleminin tamamlanmasına kadar erteleyerek LCP ve INP değerlerini iyileştirir.

Kritik CSS (ilk ekranda görünen stilleri içeren) inline olarak sayfa başına gömülür; bu sayede tarayıcı ilk ekranı harici CSS dosyası beklemeden çizer. Bu teknik özellikle mobilde LCP süresini kısaltmada belirgin etki yaratır.

Sunucu ve Altyapı Optimizasyonu

Yazılım tarafındaki optimizasyonun üst sınırı, sunucu altyapısının kapasitesiyle belirlenir. Altyapı yetersizse kod tarafındaki iyileştirmeler sınırlı kalır.

Hosting Seçimi: NVMe ve LiteSpeed

NVMe SSD diskler, geleneksel HDD ve SATA SSD’ye kıyasla 3–5 kat daha hızlı okuma/yazma hızı sunar; bu fark özellikle yüksek sorgu sayısına sahip WordPress veritabanlarında belirginleşir. LiteSpeed web sunucusu, Apache’ye kıyasla daha az bellek kullanarak aynı trafiği daha hızlı karşılar ve LiteSpeed Cache ile entegre çalışır.

Biz müşteri sitelerini değerlendirirken sunucu yanıt süresini (TTFB) önce ölçer, gerekirse hosting değişikliğini öneririz. TTFB 800 ms’nin üzerindeyse yazılım optimizasyonu etkisini gösteremez; altyapı değişikliği öncelikli adım olur.

CDN Entegrasyonu

CDN, statik dosyaları küresel uç sunuculara dağıtarak ziyaretçiye coğrafi olarak en yakın noktadan sunar. Cloudflare ücretsiz planı, Türkiye’ye yönelik siteler için dahi LCP süresini kısaltan ve TTFB’yi düşüren etkili bir başlangıç noktasıdır. Kurulum için yalnızca nameserver değişikliği yeterlidir; hosting tarafında ek yapılandırma gerekmez.

CDN’yi cache eklentisiyle birlikte kullanırken önbellekleme katmanlarının çakışmamasına dikkat etmek gerekir. LiteSpeed Cache + Cloudflare kombinasyonu güçlü bir hız katmanı oluşturur; ancak her iki araçta da çift minifikasyon veya çakışan HTML önbellekleme aktif olursa bozuk CSS gibi beklenmedik sorunlar çıkabilir. Biz bu yapılandırmayı test ortamında doğruladıktan sonra canlıya alırız.

WordPress’e Özel Optimizasyonlar

WordPress’in esnekliği performans risklerini de beraberinde getirir. Yanlış yapılandırılmış eklentiler veya şişirilmiş veritabanı, tüm diğer optimizasyonların etkisini azaltabilir.

Eklenti ve Tema Yükü

Her aktif eklenti, her sayfa yüklemesinde bir veya birden fazla PHP dosyası çalıştırır ve veritabanına sorgu gönderebilir. Kullanılmayan eklentileri devre dışı bırakmak yetmez; tamamen kaldırmak gerekir. Biz yeni proje başlangıçlarında eklenti listesini her zaman minimize ederiz ve her eklentinin TTFB üzerindeki etkisini Query Monitor ile ölçeriz.

Tema seçimi de belirleyicidir. Çok sayıda script ve stil yükleyen builder-ağırlıklı temalar, kötü optimize edilmiş Elementor şablonlarıyla birleştiğinde sayfa ağırlığını artırır. Hafif başlangıç teması (Hello Elementor, GeneratePress, Astra) tercih etmek ilk adımda hız avantajı sağlar. Biz mevcut temayı değiştirmeden önce GTmetrix’in “Waterfall” sekmesiyle hangi script’lerin en çok gecikmeye yol açtığını tespit ederiz.

Veritabanı Temizliği

WordPress veritabanı zamanla yığılan taslaklar, otomatik kaydetmeler, silinmiş yorum spam ve geçici seçenekler (transients) nedeniyle şişer. Bu şişkinlik veritabanı sorgularını yavaşlatır ve her sayfa yüklemesine eklenen gecikme olarak yansır.

WP-Optimize veya WP Rocket’ın veritabanı modülü ile düzenli temizlik yapılabilir. Biz büyük sitelerde temizlik öncesinde mutlaka veritabanı yedeği alırız; yanlış silme işlemi geri döndürülemez veri kaybına neden olabilir. Otomatik kaydetme sıklığını azaltmak (varsayılan 60 saniye yerine 300 saniye) veritabanı şişmesini baştan önler ve performansı uzun vadede korur.

Biz Hız Optimizasyonunu Nasıl Yönetiyoruz?

Hız optimizasyonu tek seferlik bir işlem değil, sürekli izleme gerektiren bir süreçtir. Biz her optimizasyon projesini standart bir akışla yürütürüz.

Önce Google Search Console’daki Core Web Vitals raporunu ve PageSpeed Insights sonuçlarını inceleriz; hangi metriğin kötü olduğunu tespit etmeden müdahale anlamsız. Ardından sorunun kaynağına göre öncelikli adımları sıralarız: altyapı mı (hosting/CDN), görsel mi (WebP/lazy), yoksa kod optimizasyonu mu (cache/minify)?

Müdahaleleri test ortamında doğrularız. Özellikle cache yapılandırması canlı sitede doğrudan uygulanmamalı; yanlış bir kural tüm ziyaretçilere bozuk sayfa gösterebilir. Test ortamı yoksa değişiklikler düşük trafikli saatlerde (gece 02:00–04:00) uygulanır ve hemen ardından doğrulama yapılır.

Kurulum sonrasında 7. ve 30. günlerde GSC ve PageSpeed Insights verileri karşılaştırılır, net iyileşme raporlanır. Hedef, yüksek bir skor değil; LCP, INP ve CLS’nin eşik değerlerin altında kalmasıdır.

Hız optimizasyonu tamamlandıktan sonra sitenin yavaşlamasını önlemek için düzenli bakım da planın bir parçasıdır. Her yeni eklenti kurulumu veya tema güncellemesi performansı etkileyebilir; bu yüzden biz müşteri sitelerinde aylık PageSpeed taraması yaparak ani gerileme varsa erkenden müdahale ederiz.

Sıkça Sorulan Sorular

WordPress için en iyi hız eklentisi hangisi?

LiteSpeed sunucularda LiteSpeed Cache (ücretsiz), Apache ve Nginx sunucularda WP Rocket (ücretli) en sık tercih ettiğimiz eklentilerdir. Cloudflare kullananlar için resmi Cloudflare eklentisi WP Rocket ile birlikte çalışabilir. Ücretsiz seçenek arayanlar için W3 Total Cache işlevsel olmakla birlikte yapılandırması daha karmaşıktır; deneyimsiz kullanıcılar için WP Rocket’ın arayüzü daha güvenli başlangıç noktasıdır.

PageSpeed skoru 90+ olmak zorunda mı?

Hayır. PageSpeed skoru Core Web Vitals metriklerinin dolaylı yansımasıdır; Google doğrudan skoru değil, LCP, INP ve CLS değerlerini sıralama sinyali olarak değerlendirir. 75 puanlık bir site iyi Core Web Vitals değerleriyle 95 puanlıktan daha iyi sıralayabilir. Hedef belirli bir skor değil, eşik değerlerin altında kalmaktır.

Hız optimizasyonu ne kadar sürer?

Temel optimizasyon (görsel sıkıştırma, cache, CDN) 1–3 iş günü içinde tamamlanabilir. Hosting değişikliği veya kod refaktörü içeren kapsamlı projeler 1–3 haftayı bulabilir. Sonuçların Google Search Console’a yansıması 2–4 hafta alır; Core Web Vitals raporu 28 günlük pencere üzerinden güncellenir.

Ücretsiz araçlarla hız artırılabilir mi?

Evet. LiteSpeed Cache (sunucu LiteSpeed ise), Cloudflare ücretsiz CDN, Imagify’ın ücretsiz kotası ve WordPress’in yerleşik lazy loading özelliği, sıfır lisans maliyetiyle anlamlı iyileştirme sağlar. Bununla birlikte yapılandırma hatası riski lisanslı araçlara kıyasla daha yüksektir; özellikle cache kurallarının dikkatli yapılandırılması gerekir.